Ordulariak atzera: urria 2028
Urriak 2028ko laugarren hiruhilekoa irekitzen du igande batez. Lehen eguna, 1ekoa, igandea da. Hilabeteak 31 egun ditu, 22 lanegun eta 9 asteburuko egun, eta aste-zenbakiak 39etik 44.era doaz. Igandeek, astelehenek eta astearteek bost agerpen dituzte; gainerakoek, lau. Europako erlojuak atzera joango dira, 29an. Eta urriaren 13a ostirala izango da, urte osoan bakarra. Ilargiak, bitartean, hilabetearen azken astean iluntasun handiena prestatu du.
Igandez hasitako hilabetea
Lehen errenkadak gelaxka bakarra du: hilabetea igandean hasten da, 1ean. Azken errenkadak bi besterik ez ditu, 30ekoa eta 31ekoa. Tartean lau errenkada bete-bete daude. Guztira sei errenkada, 39. astetik 44.era.
Igandeek, astelehenek eta astearteek bost aldiz agertzen dira; gainerako egunek, lau aldiz. Horrek 22 lanegun uzten ditu, astelehenetik ostiralera neurtuta. Asteburuko egunak 9 dira guztira. Asteburuetatik lau bikote oso daude larunbat-igande; gainerako igandea hilabetearen lehen eguna da. Hiruhileko berria, beraz, lan-egutegi zabalez hasten da.
Inprimaketan, sei errenkadak A4ari egokitzen zaizkio ondo. A5a, ordea, labur geratzen da hilabete luzeetarako; tamaina handiagoa aukeratzea da aholku bakarra. Aste-zenbakiek urtearen amaierarako bidea markatzen dute, eta lanegunek al–or bere tinta daramate. Orriaren behealdean, hilabeteko azken bi egunek leku berean geratzen dira, lanegun biak.
Ordulariak eta egutegi finkoak
Europak urriaren 29an itzultzen ditu erlojuak, ordu bat atzera. Hilabeteko azken igandea izaten da beti. Ameriketako Estatu Batuek, ordea, astebete itxaroten dute: azaroaren 5era arte.
Bitarteko astean, deiek eta bilerek ordu bat deslerroa dakarte ozeanoaren bi aldeen artean. Hegaldiek, beraz, ordutegi berria egiaztatu behar dute. Arratsaldeak ilunago izaten hasten dira; goizetan, argiago. Desadostasunak astebete besterik ez du irauten; gero, bi aldeak berriro elkartzen dira neguko ordutan.
Brasilen, hilabeteko bi igandeek hauteskunde udalak dituzte. Lehen itzulia 1ean izaten da; bigarrena, 29an, hiri handienetan. Datak legez finkatuta daude, egutegiaren bi ertzetan. Bigarren igande horrek, hain zuzen, erlojuen aldaketarekin batera dator. Paperaren ikuspuntutik, bi marka besterik ez dituzte eskatzen.
Erlojuen desadostasunak, bestalde, planetan islatzen dira: bilera bati bi ordu esleitu behar zaizkio astebetez. Paperak, aldiz, alde batetik bestera berdin-berdina da. Orriak ez du ordu-eremurik; irakurleak du berea.
Ilargia, Martea eta beisbola
Ilbeteari uztaren ilargiaren izena eman zaio aurten: iraileko ekuinoziora hurbilen dagoen ilbetea, 3koa. Azken laurdena 11an izan da. Ilberria 18an etorri da, eta lehen laurdena 25ekoa izango da. Ilargiaren azken hiru faseek astegunetan egin dute lan hilabete honetan.
Urriaren 13a ostirala izan da, urte osoan bakarra. Ilberriaren ondorengo gauak izan dira udazkeneko ilunenak: ilargirik gabe, izarrak nagusi. Beisbolaren amaierarako, hala ere, iluntasuna berri ona izaten da; parrillak uzten du kolore bakarra.
Zeruetik lurrera: ESAko Rosalind Franklin ibilgailua Martera abiatzeko dago hilabete honetan, gutxienez. Falcon Heavy suziria Kennedy espazio-zentrotik aterako da, eta lurreratzea 2030erako dute pentsatuta. NASAk berak eman du suziria eta jaurtiketa-gunea. Txinako Tianwen-3, aldiz, abenduko leihoari begira dago oraindik; hura ere Marterakoa da.
Beisbolaren denboraldiaren amaiera urriaren azken astera etortzen da beti. Saskiko eta izotzeko liga berriek, berriz, beren lehen asteak betetzen dituzte astegunetan. Gaueko ordutegiak gainjartzen dira, eta grabagailua, urtero bezala, irabazle atera da. Ilargiaren laugarren laurdenak, 25ekoa, azken asteari argia itzuli dio; aurreko gauak ilunagoak izan dira.
Hilabeteko markak, denak, leku berean daude: erlojuen buelta, ilargi iluna eta urriaren 13a. Gainerakoa, ohiko legez, zure planen ardura da.